Trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ? Dấu hiệu sinh lý hay bệnh lý?

Trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ sơ sinh là tình trạng xảy ra thường xuyên và rất phổ biến, ngay cả với những bé khỏe mạnh. Bệnh gây ra hiện tượng nôn trớ, ọc sữa sau khi bú. Thế nhưng, đây là trào ngược sinh lý hay bệnh lý ? Cha mẹ cần phân biệt được để chăm sóc trẻ tốt nhất.

Trào ngược dạ dày thực quản sinh lý ở trẻ và trào ngược bệnh lý khác nhau như thế nào?

Cũng giống người lớn, trào ngược dạ dày ở trẻ là hiện tượng dịch dạ dày, thức ăn bị đẩy ngược lên, gây ra nôn trớ. Tuy nhiên, trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh có thể là biểu hiện của bệnh lý nào đó hoặc là do sinh lý tự nhiên.

Nếu bệnh do sinh lý thì theo thời gian trưởng thành, bệnh sẽ hết. Còn nếu là do bệnh lý thì cha mẹ cần phát hiện sớm để điều trị kịp thời, tránh ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của con.

Vậy, làm thế nào để phân biệt trào ngược sinh lý và bệnh lý ở trẻ?

Trước hết, cha mẹ cần nắm được nguyên nhân gây ra trào ngược sinh lý và bệnh lý ở trẻ. Trào ngược bệnh lý do 1 số bệnh lý bẩm sinh như thoát vị cơ hoành, sa dạ dày mức độ nặng hoặc do 1 số bệnh như nhiễm trùng toàn thân, hở van tâm vị, bại não…

Còn trào ngược sinh lý xảy ra là do hệ tiêu hóa và dạ dày của trẻ chưa hoàn thiện, cơ thắt thực quản chưa phát triển nên thức ăn dễ trào ngược lên. Thêm nữa, dạ dày của trẻ nằm gần ngực nên hiện tượng trào ngược sẽ xảy ra thường xuyên, có thể nhiều lần trong ngày. Bên cạnh đó, thức ăn của trẻ thường ở dạng lỏng nên dễ lọt qua khe nhỏ ở cơ thắt. Trẻ sơ sinh thường nằm nhiều nên dạ dày luôn nằm ngang, sữa xuống đến dạ dày dễ dàng trào ngược lên. Đặc biệt, dung tích dạ dày của trẻ còn nhỏ, nếu bé bú vượt mức cũng sẽ gây nôn trớ.

Ngoài ra, cha mẹ cũng cần nắm được những triệu chứng điển hình của bệnh trào ngược do sinh lý và bệnh lý để không nhầm lẫn giữa 2 thể bệnh, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của trẻ.

trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ sơ sinh

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản sinh lý thường gặp ở trẻ dưới 6 tháng. Trẻ có thể bị nôn trớ nhiều lần trong ngày nhưng trong thời gian ngắn và thường chỉ xảy ra sau khi bú. Trào ngược sinh lý không gây ra triệu chứng nào khác, trẻ vẫn sinh hoạt, lên cân và phát triển bình thường, đặc biệt là không bị khò khè tái phát. Tình trạng bệnh sẽ giảm dần theo thời gian trưởng thành của trẻ.

Ngược lại, trào ngược bệnh lý thường xảy ra với trẻ trên 1 tuổi. Bên cạnh nôn trớ thì trẻ rất hay khò khè, thường cáu kỉnh, quấy khóc, chán ăn, dẫn đến chậm tăng cân, suy dinh dưỡng. Hơn nữa, trẻ bị trào ngược bệnh lý rất dễ bị hen phế quản và viêm phổi tái đi tái lại. Trong trường hợp trẻ hơn 1 tuổi mà vẫn bị nôn trớ và chậm tăng cân, chậm phát triển, cha mẹ cần đưa con đi khám bác sĩ vì có thể con bị trào ngược dạ dày thực quản.

Trào ngược dạ dày thực quản có gây biến chứng cho trẻ không?

Nếu trẻ bị trào ngược dạ dày thực quản sinh lý thì bệnh sẽ tự khỏi theo thời gian, không gây ra biến chứng gì. Còn nếu trẻ bị trào ngược bệnh lý mà không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ gây ra những biến chứng liên quan đến tiêu hóa, hô hấp và răng miệng.

Giống như người lớn, trào ngược dạ dày thực quản sẽ gây viêm, hẹp thực quản, nặng nhất là barrett thực quản. Từ đó, khiến cho việc vận chuyển và lưu thông thức ăn gặp nhiều trở ngại, khó khăn, ảnh hưởng đến hoạt động ăn uống của trẻ. Thậm chí, có thể gây khó thở, nghẹt thở, dẫn đến tử vong nếu thức ăn bị mắc, không di chuyển xuống dưới được.

Về hô hấp, axit dạ dày trào lên thực quản, khiến dây thanh ở cổ họng bị dày lên, làm cho bé khò khè, khàn giọng, ho kéo dài. Các biện pháp điều trị đối với bệnh hô hấp không làm thuyên giảm triệu chứng hô hấp do trào ngược. Nặng hơn, trẻ có thể bị hen suyễn, viêm phổi do trào ngược.

Bên cạnh đó, trào ngược còn gây ra những tác hại về răng miệng, tai – mũi – họng như gây suy dinh dưỡng, chậm tăng cân, viêm xoang, mòn răng.

Phòng ngừa trào ngược dạ dày cho trẻ sơ sinh

Trong trường hợp trẻ bị trào ngược bệnh lý, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám để được hướng dẫn điều trị bệnh kịp thời. Còn đối với trẻ bị trào ngược sinh lý, cha mẹ cần lưu ý những điều sau để phòng tránh trào ngược cho trẻ:

– Cho trẻ bú vừa phải, chia thành nhiều cữ, mỗi cữ bú cách nhau 2 tiếng rưỡi

– Cho trẻ bú đúng tư thế, tránh để trẻ nằm

trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ sơ sinh

– Nếu cho trẻ bú bình, cần để đầu núm vú bình sữa luôn đầy, không để bình sữa nằm nghiêng. Khi cho bé bú nên để đầu của bé cao hơn, sau đó vỗ lưng cho bé ợ hơi rồi mới đặt bé nằm. Chú ý để bé nghiêng bên trái và kê gối hơi cao.

– Không rung lắc, đu đưa trẻ trong khi ăn và không trêu đùa trẻ sau khi ăn

– Tránh cho trẻ ăn cam, quýt, bưởi và các thức ăn, hoa quả có chứa nhiều axit khác, hạn chế các đồ ăn nhiều dầu mỡ, nhiều hành, tỏi, đồ ăn cay, xốt cà chua, socola…

– Một số trẻ bị dị ứng sữa bò hoặc không dung nạp lactose, cha mẹ cần đổi loại sữa khác phù hợp

– Trong trường hợp trẻ bị sặc sặc, gây tím tái, ngưng thở, cha mẹ cần cho trẻ nằm nghiêng, vỗ nhẹ lưng để sữa chảy ra, ngay sau đó, đưa trẻ đến viện cấp cứu.