Bạn bị trào ngược dạ dày thực quản là do đâu? Nguyên nhân là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản thường xuyên gây ra những triệu chứng như ợ chua, nóng rát cổ họng, đau tức ngực… khiến người bệnh khó chịu và ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe, cuộc sống. Vậy, có những nguyên nhân nào dẫn đến trào ngược dạ dày thực quản?

Nguyên nhân trào ngược dạ dày thực quản

Cơ thắt thực quản bị suy giảm chức năng

Cơ thắt thực quản dưới (hay cơ tâm vị) đóng vai trò như vách ngăn giữa dạ dày với thực quản. Cơ thắt thông thường sẽ mở ra khi có thức ăn xuống và đóng lại khi thức ăn đã đi qua để dịch dạ dày và thức ăn không trào ngược lên.

nguyên nhân trào ngược dạ dày thực quản

Tuy nhiên, trương lực cơ thắt có thể bị suy giảm hoặc rối loạn làm cho chức năng của cơ thắt yếu đi, không đóng chặt sau khi thức ăn đi qua, làm cho dịch dạ dày dễ dàng trào lên. Cơ thực quản có thể bị suy yếu do 2 lí do dưới đây.

Do dị tật bẩm sinh, ví dụ như thoát vị hoành

Cơ hoành là một cơ quan phân chia khoang ngực và khoang bụng, ở phía trên cơ thắt thực quản. Cơ hoành co sẽ giúp tăng trương lực cho cơ tâm vị, từ đó, cơ tâm vị sẽ hoạt động đúng trình tự, ngăn cản trào ngược dạ dày thực quản.

Khi bị thoát vị hoành, một phần trên của dạ dày nhô lên vào trong khoang lồng ngực. Lúc này, cơ hoành không nằm cùng vị trí với cơ thắt dưới thực quản nên không thể hoạt động thống nhất với cơ thắt, dễ xảy ra trào ngược.

Do dùng thuốc

Trương lực của cơ vòng thực quản có thể bị suy giản và nguy cơ trào ngược tăng lên do sử dụng một số loại thuốc ức chế alpha, kích thích beta thụ cảm, kháng tiết choline,…

Áp lực trong khoang dạ dày lớn

Dạ dày và cơ thắt thực quản được ví như « thùng » và « nắp thùng ». Nếu « thùng » quá nhiều thức ăn và khí thì áp lực trong thùng sẽ tăng, tạo ra áp suất lớn làm « nắp thùng » bị đẩy ra và thức ăn cũng như khí bên trong sẽ thoát ra ngoài. Như vậy, khoang dạ dày chịu áp lực lớn sẽ làm cho cơ thắt thực quản giãn mở và dịch vị được đẩy lên.

Thế nhưng, những yếu tố nào làm tăng áp lực lên khoang dạ dày? Có 4 yếu tố nguyên nhân chính tạo áp lực lớn lên dạ dày.

Stress, mất ngủ

Stress, mất ngủ sẽ kích thích cơ thể tiết ra hormone cortisol, làm cho dạ dày, thực quản co bóp mạnh mẽ, đồng thời làm tăng tiết axit HCL và Pepsin. Pepsin làm cho cơ thắt thực quản dưới trở nên nhạy cảm và thường xuyên giãn mở, tạo điều kiện cho triệu chứng trào ngược tăng lên. Bên cạnh đó, Pepsine cũng làm phá hủy lớp nhầy bảo vệ niêm mạc thực quản, từ đó, axit dạ dày dễ dàng tiếp xúc và phá hủy niêm mạc.

Bệnh lý dạ dày

Những bệnh lý dạ dày như viêm loét dạ dày, nhiễm khuẩn HP, viêm hang vị dạ dày… khiến cơ tâm vị rối loạn, không thực hiện đúng chức năng, dẫn đến trào ngược.

Các bệnh lý dạ dày cũng khiến khiến chức năng dạ dày suy giảm, làm cho quá trình tiêu hóa thức ăn diễn ta chậm, thức ăn ứ đọng, gây áp lực cho khoang dạ dày.

Chậm tháo rỗng thức ăn

Thức ăn ứ đọng trong dạ dày làm thể tích dạ dày luôn bị đầy kín. Thêm vào đó, thức ăn ùn ứ trong dạ dày khi trộn với các enzyme, dịch tiêu hóa, vi khuẩn đường ruột tạo ra nhiều khí trong dạ dày, làm áp lực khoang dạ dày tăng, dẫn đến trào ngược.

Thừa cân, béo phì, chế độ sinh hoạt – ăn uống không lành mạnh

Ở những người thừa cân, béo phì, chế độ ăn uống không khoa học do ăn nhiều đồ chiên rán, thức ăn nhanh… làm cho lượng mỡ dư thừa quá lớn ở phần bụng và ngực. Lượng mỡ này chèn ép lên dạ dày, làm thể tích dạ dày bị thu hẹp và gây áp lực lớn cho dạ dày. Hơn nữa, những người thừa cân, béo phì thường bị suy giảm chức năng cơ thắt thực quản dưới.

nguyên nhân trào ngược dạ dày thực quản

Bên cạnh đó, chế độ sinh hoạt, ăn uống không lành mạnh cũng là nguyên nhân khiến dạ dày chịu áp lực lớn. Dạ dày dễ bị kích thích gây ra trào ngược do thường xuyên ăn thức ăn cay nóng, đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ và ít rau xanh,…

Không những thế, nếu bạn ăn quá no hoặc quá nhanh, ăn đêm, ăn hoa quả có nhiều axit như cam, chanh, quýt, xoài, cóc… lúc đói thì bạn cũng gặp vấn đề về dạ dày, dễ mắc bệnh trào ngược.

Ngoài ra, hút thuốc lá làm tăng sản xuất pepsin, từ đó, chất nhầy bảo vệ niêm mạc bị phá hủy và cơ thắt bị suy yếu. Bên cạnh đó, hút thuốc lá làm nước bọt sẽ tiết ra ít và hạn chế sodium bicarbonate – muối trung hòa axit được tụy sản xuất, làm giảm khả năng trung hòa axit.

Thêm nữa, việc sử dụng chất kích thích như rượu, cà phê cũng không tốt cho dạ dày. Bởi cà phê có chứa caffeine có thể làm dạ dày sản xuất axit quá mức gây viêm loét và làm các triệu chứng dạ dày trầm trọng hơn. Vì thế bạn chỉ nên uống một ít cà phê vào lúc no, không nên dùng khi đói. Còn rượu lại làm tăng axit dạ dày, làm giãn cơ tâm vị và khiến khả năng tự làm sạch axit cả thực quản suy yếu, từ đó, trào ngược dạ dày và ợ nóng diễn ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn.

Cách phòng ngừa trào ngược dạ dày

Trào ngược dạ dày thực quản xảy ra do 2 nguyên nhân chính là suy giảm chức năng cơ thắt thực quản dưới và khoang dạ dày chịu áp lực lớn. Nếu bạn muốn phòng ngừa trào ngược dựa trên nguyên nhân thứ nhất thì rất khó tiếp cận và xử lý vì cơ thắt thực quản có thể suy yếu do dị tật bẩm sinh, phải có sự can thiệp của các bác sĩ. Vì vậy, phòng ngừa dựa trên nguyên nhân thứ 2 là tối ưu hơn cả.

Để phòng ngừa bệnh trào ngược dạ dày thực quản cũng như những bệnh lý khác liên quan đến dạ dày, cần thiết lập chế độ sinh hoạt – ăn uống lành mạnh, khoa học để giảm áp lực lên khoang dạ dày.

Những cách phòng ngừa cơ bản và hiệu quả bạn cần nắm rõ:

– Ăn chậm, nhai kỹ, chia thành nhiều bữa nhỏ, tránh ăn quá no trong cùng 1 bữa

– Tránh những đồ chua, chứa nhiều axit, ăn thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa

– Ngủ đủ giấc, không thức muộn hoặc quá khuya

– Giảm stress trong công việc, cuộc sống, giữ đầu óc thoải mái, thư giãn

– Giữ cân nặng ổn định

– Không hút thuốc lá, tránh xa rượu bia, cà phê, nước có ga…

>> Xem thêm: “5 cách điều trị trào ngược dạ dày thực quản hiệu quả nhất bạn cần biết!”